Hayvan Deneyi Uygulama ve Araştırma Merkezi / Araştırma Süreçlerinin Yönetimi |
|---|
Harran Üniversitesi Hayvan Deneyi Uygulama ve Araştırma Merkezi (HDAM), bilimsel araştırmaların etik ilkeler, hayvan refahı standartları, ilgili mevzuat ve kurumsal kalite yönetim sistemi gereklilikleri doğrultusunda planlanmasını ve yürütülmesini desteklemektedir.
Merkezimiz, deney hayvanlarının temini, bakımı, barındırılması ve araştırmalarda kullanılmasına yönelik altyapı ve teknik destek hizmetleri sunarak üniversitemiz bünyesinde gerçekleştirilen bilimsel araştırmaların etkin, güvenilir ve sürdürülebilir koşullarda yürütülmesine katkı sağlamaktadır.
Araştırma süreçlerinin yönetiminde; bilimsel ve etik uygunluk, kaynakların etkin kullanımı, araştırmacıların yeterlilikleri, hayvan sağlığı ve refahının korunması ile faaliyetlerin izlenebilirliği temel öncelikler arasında yer almaktadır.
Araştırma Başvuru ve Değerlendirme Süreçleri
Merkezimizde yürütülecek deneysel araştırmalar, ilgili Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (HADYEK) onayının alınmasının ardından HDAM Müdürlüğüne yapılan başvurular doğrultusunda değerlendirilmektedir.
Araştırmacılar tarafından sunulan başvuru belgeleri; araştırmanın kapsamı, deney hayvanı türü ve sayısı, çalışma süresi, bakım ve barındırma gereksinimleri ile talep edilen teknik destek hizmetleri bakımından incelenmektedir.
Başvurular, merkezimizin fiziksel ve teknik altyapısı, mevcut kapasitesi ve araştırma koşulları dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Uygun bulunan araştırmaların uygulama takvimi, ilgili birim sorumluları ile koordinasyon içerisinde planlanmaktadır.
Etik kurul onayı, araştırmanın HDAM bünyesinde yürütülmesi için gerekli olmakla birlikte, merkez olanaklarının tahsisi ve araştırmanın başlatılması ayrıca HDAM Müdürlüğünün değerlendirmesine tabidir.
Araştırmaların Planlanması ve Yürütülmesi
Araştırma süreçlerinde deney hayvanlarının üretim veya tedarik planlaması, uygun barındırma alanlarının belirlenmesi, çalışma takviminin oluşturulması ve gerekli teknik destek hizmetlerinin koordinasyonu ilgili birimin sorumlu veteriner hekiminin gözetiminde gerçekleştirilmektedir.
Merkez bünyesinde yürütülen araştırmalarda, onaylanmış deney protokolüne uygun hareket edilmesi, hayvanların sağlık ve refah durumlarının gözetilmesi, hijyen ve biyogüvenlik kurallarına uyulması ve araştırma faaliyetlerine ilişkin kayıtların düzenli biçimde tutulması esas alınmaktadır.
Araştırma süresince ortaya çıkabilecek protokol değişikliklerinin ilgili mevzuat ve etik kurul kararları doğrultusunda değerlendirilmesi, gerekli izinlerin alınması ve merkez yönetiminin bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Araştırma Etiği ve Hayvan Refahı
Merkezimiz, deney hayvanları üzerinde gerçekleştirilen bilimsel çalışmalarda 3R (Replacement, Reduction, Refinement – Yerine Koyma, Azaltma ve İyileştirme) ilkelerinin benimsenmesini desteklemektedir.
Bu doğrultuda alternatif araştırma yöntemlerinin değerlendirilmesi, bilimsel amaç için gerekli en uygun hayvan sayısının kullanılması, deneysel işlemlerde gereksiz ağrı ve stresin önlenmesi ve bakım koşullarının iyileştirilmesi temel ilkeler arasında yer almaktadır.
Araştırmacıların gerekli eğitim ve yetkinliklere sahip olmaları, deney hayvanlarının kullanımına ilişkin etik ve yasal yükümlülüklere uymaları ve merkez çalışma kurallarını gözetmeleri zorunludur.
Araştırmaların Sonlandırılması ve Kayıt Yönetimi
Merkezimizde yürütülen çalışmaların tamamlanmasının ardından ilgili sonlandırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve araştırmaya ilişkin kayıtların tamamlanması gerekmektedir.
Bu kapsamda araştırma süresince oluşturulan belgelerin kontrol edilmesi, deneyin sonlandırılmasına ilişkin bilgilerin kayıt altına alınması ve gerekli formların düzenlenmesi sağlanmaktadır.
Araştırma süreçlerinin değerlendirilmesi, başvuru ve sonlandırma işlemlerinin izlenebilirliğinin artırılması ve kurumsal kayıtların güncelliğinin korunması amacıyla iş akışlarının ve ilgili dokümanların iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Araştırma Süreçlerinde Sürekli İyileştirme
HDAM, araştırma süreçlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla birim toplantıları, kalite yönetim çalışmaları ve araştırmacılardan elde edilen geri bildirimler doğrultusunda geliştirilmesi gereken alanları değerlendirmektedir.
Bu kapsamda başvuru belgelerinin standartlaştırılması, proje takip süreçlerinin geliştirilmesi, hayvan üretim ve tedarik planlamasının iyileştirilmesi ve araştırmacılara sunulan hizmetlerin etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir.
Merkezimiz, araştırma süreçlerinde bilimsel güvenilirliği, hayvan refahını, etik ilkelere bağlılığı ve sürdürülebilir kalite anlayışını temel alarak araştırmacılara sunulan hizmetleri geliştirmeyi amaçlamaktadır.