KOLEKSİYON GELİŞTİRME POLİTİKASI
A. Amaç
-
Üniversite eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve topluma hizmet faaliyetlerini desteklemek,
-
Kullanıcıların her tür ve formattaki bilgi ve belge ihtiyaçlarını karşılamak üzere basılı ve elektronik yayınların satın alma, abonelik, değişim ve bağış yoluyla sağlanmasında uyulması gereken ilkeleri saptamak,
-
Koleksiyon geliştirmede önceliklerin neler olacağına karar vermek,
-
Kullanıcıların bilgi gereksinimleri, kullanım istatistikleri analizi, demografik oranlar ve bütçe değerlendirmelerine dayalı olarak yararlı ve dengeli bir koleksiyonu planlama ve oluşturma,
-
Koleksiyon geliştirme işlemi Harran Üniversitesi mensuplarının talepleri ve istekleri doğrultusunda Kütüphane personelinin seçimi doğrultusunda yapılmaktadır.
B- Basılı ve Elektronik Yayın İstek Yöntemleri
-
Kullanıcılar, kütüphanenin web sayfasında yer alan “Kütüphane Hesabım” bölümünden ya da “Yayın İstek Formu”nu doldurularak yayın isteğinde bulunabilir.
-
Yayın isteğinde bulunacak kişinin kullanıcı adı ve şifresi ile kütüphane hesabına giriş yapması gerekmektedir. Talep edilecek yayın sayısında kütüphane kullanıcıları için bir sınırlama bulunmaz.
-
Kütüphane kullanıcılarından gelen yayın istekleri “Koleksiyon Geliştirme Birimi” tarafından değerlendirmeye alınır. Kütüphane koleksiyonunda yer almayan isteklerin satın alma işlemi başlatılır.
-
Kütüphane Koleksiyonu Geliştirme Politikası üniversitemizin hedef ve politikaları çerçevesinde yürütülür.
C- İsteklerin Değerlendirilmesi Süreci
İstekler değerlendirilirken aşağıdaki kriterler göz önünde tutulur;
-
İstenen yayının konusu (Üniversitenin eğitim-öğretim alanlarına uygunluğu),
-
Disiplinlerarası kullanımı,
-
Güncelliği,
-
Yayınevinin niteliği,
-
Yayın konusunun koleksiyon içindeki oranı,
-
Fiyatı,
-
Yayının dili,
-
Fiziksel özellikleri (basılı, elektronik, mikroform vb.),
-
Yayının aynı nüshasının Harran Üniversitesi Kütüphanesinde olup olmadığı,
-
Koleksiyonda kayıp yayınlar belli bir süre içerisinde bulunamazsa kullanım oranı ve talebe göre yeniden satın alınır.
-
Fiziksel olarak kullanılamayacak durumda olan yayınlar kullanım oranı ve talebe göre yeniden satın alınır.
-
Yapılan istekler kütüphane komisyonu tarafından değerlendirilerek satın alım süreci başlatılır.
D- Elektronik Kaynak Sağlama
Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızlı değişim elektronik yayın sayısının artmasını sağlamıştır. Bu değişim kütüphanelerin koleksiyon yapısında da değişimlere neden olmuştur. Bu bağlamda, mekâna bağımlı süreli yayın sayısı azalmış, aynı anda birden çok kişinin erişebildiği elektronik dergi modeli yaygınlaşmıştır. Ayrıca tek tek elektronik dergi aboneliği pahalıya mal olduğundan oluşturulan işbirlikleri ile bir yayıncının bütün dergilerine erişim olanağı sağlanmıştır. Elektronik dergilerin yaygınlaşmasından sonra elektronik kitap konusunda da hızlı gelişmeler yaşanmaktadır. Birimimizde kitap alımlarında aynı yayının elektronik kitap versiyonları da dikkate alınmakta ve seçimler ona göre yapılmamaktadır.
Elektronik Veri tabanı Abonelikleri Yapılırken Aşağıdaki Kriterler Dikkate Alınır;
-
Veri tabanının konusu (Harran Üniversitesinin eğitim-öğretim politikasına uygunluğu),
-
Aynı konuda kütüphanenin abone olduğu başka bir veri tabanının olup olmadığı,
-
Deneme süresinde alınan kullanım istatistikleri,
-
Veri tabanının bilimsel niteliği,
-
Yayınevinin niteliği,
-
Makalelerin veriliş formatı (HTML, PDF vb.),
-
Veri tabanının üzerinde çalıştığı platformun hızı ve güvenilirliği, ara yüzün rahat kullanılabilirliği, lisans şartları.
-
Veri tabanı aboneliklerinin yenilenmesinde kullanım istatistikleri dikkate alınmakta, ilginin yetersizliği durumunda aboneliğin iptali söz konusu olabilmektedir.
-
Veri tabanı aboneliği işlemleri, deneme erişimine açılan veri tabanı ile ilgili akademik birimlerden gelecek olan talep yazısı doğrultusunda yürütülür.
E-Süreli Yayın Abonelikleri
Üniversite kullanıcıları tarafından abone olunması istenilen süreli yayınların bilgileri Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığına iletilir. Süreli yayın istekleri her yılın sonunda Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığınca yürütülür.
İstekler değerlendirilirken göz önüne alınan kriterler şunlardır;
-
Süreli yayının konusu (Üniversitenin eğitim-öğretim alanlarına uygunluğu)
-
Bilimsel niteliği,
-
Disiplinlerarası kullanımı,
-
Yayınevinin niteliği,
-
Yayın konusunun koleksiyon içindeki oranı,
-
Fiyatı,
-
Yayının dili,
-
Fiziksel özellikleri,
-
İsteğin elektronik ortamda erişilebilirliği.
F-Görsel İşitsel Kaynaklar
Görsel İşitsel Kaynak istekleri değerlendirilirken:
-
Eğitimi destekleyecek özellikte olması,
-
Kültürel amaçlı yayınlarda kullanıcının düzeyine ve birikimine uygun olması,
-
Eğitici serilerden oluşan koleksiyonlardan oluşmasına dikkat edilir.
G- Tezler
Üniversitemizin öğrencileri tarafından yazılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin birer kopyası basılı olarak kütüphaneye teslim edilir, elektronik kopyası ise açık erişim sistemine kayıt edilerek kullanıcıların hizmetine sunulur.
H- Satın Alma Süreci
-
Kütüphane kullanıcıları tarafından talep edilen basılı ve elektronik yayınlar sistemde toplanır.
-
Sistemde toplanan talepler excel programına aktarılarak kütüphane koleksiyonunda olup olmadıkları araştırılır ve koleksiyonda bulunmayan yayınların listesi hazırlanır.
-
Kütüphane yönetimi ve Koleksiyon Geliştirme Birimi tarafından satın alınmasına ve abonelik yapılmasına karar verilen karar basılı ve elektronik materyallerin listesi ilgili firmalara gönderilir satın alma ve abonelik süreci başlatılır.
Harran Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı olarak; yargı organlarının yasaklama kararı bulunmayan her türde ve dildeki yayınlar kullanıcı hizmetine sunulur. Kütüphane içinde hiçbir konuda hiçbir materyale sansür konulamaz. Kütüphane koleksiyonuna satın alınacak olan her bir basılı ve elektronik kaynağın telif hakları kanunu kapsamında değerlendirilmesi yapılır ve satın alma işlemi sonunda da kullanıcı işlemleri bu kanun kapsamında yürütülür.
I-Bağış
Üniversitemiz eğitim-öğretim, araştırma alanları ve kültürel ihtiyaçları doğrultusunda “Harran Üniversitesi Kütüphanesi Bağış Politikası” aşağıdaki gibi belirlenmiştir.
1. Kütüphaneye bağış yapılan basılı ve elektronik materyaller (kitap, dergi, CD-ROM vb.) koleksiyon geliştirme ilkeleri içinde değerlendirilerek kabul edilmektedir.
2. Kütüphane koleksiyon geliştirme ilkeleri Üniversitenin eğitim-öğretim, araştırma alanları ve kültürel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmektedir.
3. Bağış yapılan materyallerin koleksiyon geliştirme ilkelerine uygunluğu birim sorumlusu tarafından değerlendirilir.
4. Koleksiyon geliştirme ilkelerine uygunluğunu sağlayan materyallerin demirbaş kaydı yapılır.
5. Materyal seçimi ile ilgili ölçütler aşağıdaki kriterlerden oluşur;
(a) Ders kitabı dışındaki materyallerin koleksiyonda tek kopya olarak bulunması,
(b) Sosyal bilimler konulu materyaller dışındaki materyallerin yayın tarihinin son 10 yıla ait olması,
(c) Periyodik yayınların devamlılığının sağlanması gerekmektedir.
(d) Koleksiyona dahil edilemeyen materyaller gazeteler, basımı durmuş dergi ve fiziksel açıdan kötü durumdaki materyaller, fotokopi materyalleri
(e) Yayın tarihi son 10 yıldan önce olan materyaller. (Edebiyat kitapları ve tarihi özelliği olan
kitaplar için yıl şartı aranmayacaktır.)
6. Kütüphane, bağış yapılan materyallerin listesinin duyurusunun yapılmasından sorumlu değildir.
7.Kütüphane yönetimi, bağış olarak kabul edilen ancak koleksiyona eklenmeyen materyalleri bağış yapan kişiye tekrar iade edebilir veya diğer üniversite kütüphaneleri ya da bağış isteğinde bulunan herhangi bir kütüphaneye gönderebilir.
8.Kütüphane koleksiyonu için uygun olan materyaller demirbaş numarası alarak diğer materyaller için yapılan işlemlere tabi tutulur ve koleksiyona eklenir.
9. Bağışlanan materyaller için kütüphane içerisinde ayrı bir bölüm oluşturulamaz.
I-4. Ayıklama
Materyallerin ayıklama işlemi ile ilgili ölçütler aşağıdaki gibidir;
-
Kütüphane koleksiyonunda yer alan ancak herhangi bir nedenle güncelliğini ve değerini kaybeden kaynaklar,
-
Nadir eserler hariç olmak üzere herhangi bir şekilde fiziksel olarak yıpranmış kaynaklar,
-
Kullanılmayan ve kullanım oranları sistem üzerinden tespit edilen kaynakların kullanım istatistikleri
-
Yeni basımları mevcut olan kaynakların eski basımları,
-
Cilt bütünlüğü bozulan kaynaklar koleksiyondan ayıklanır.
Ayıklama işlemleri Kütüphane personelinden oluşan “Ayıklama Komisyonu” tarafından yapılır ve ayıklama işlemine ait tutanak hazırlanır. Üniversite yönetimi tarafından geri dönüşüme gönderilir.