Harran Bölgesine ait Toprak Kandiller, İlk Özgün Çalışma ile Bilim Dünyasına Tanıtılacak

2.5.2024

Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Elemanı Arş. Gör. Dr. Sevcan Ölçer’in yürütücülüğünde, "Harran Kazılarına Ait Pişmiş Toprak Kandillerin (M.S. 7-13. Yüzyıllar) Çok Disiplinli Olarak Araştırılması" başlıklı TÜBİTAK 1001 projesi kabul edildi.

Türk-İslam sanatında yer edinen yerel beğeni ve anlayışı yansıtan aydınlatma eşyalarından en önemlisi olan kandillerin tanıtılmasına, geçmişle bugün arasında kültürel ve sanatsal bağlantıyı daha da güçlendirmek adına destek sağlayacak olan proje Harran Kazılarının başladığı ilk günden bugüne dek “İslam Devri Pişmiş Toprak Kandilleri”ni tüm boyutlarıyla inceleyen ilk özgün çalışma olacak.

Proje kapsamında, Orta Çağ’da önemli bir merkez olan Harran pişmiş toprak kandil buluntularının İslami dönemlerdeki önemi ile ilişkisi saptanarak İslam seramik sanatı içindeki yeri belirlenecektir. İslami dönemlerde bölgedeki çeşitli uygarlıkların sanat zevki ve sosyo-kültürel özellikleri 600 yıl boyunca kandiller üzerinden izlenecek, Harran’ın yakın ve uzak merkezlerle olan iletişimi araştırılacak ve bu kıymetli eserler multidisipliner olarak geniş bir perspektifle karşılaştırarak bilim dünyasına tanıtılacaktır.

Ayrıca Harran’da tespit edilebilecek pişmiş toprak kandil tipleri sayesinde bu tiplerin tüm Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Mezopotamya coğrafyasındaki dağılım ağına katkı sunulacak ve karşılaştırmalı bir değerlendirme imkânı sağlanacaktır. İlk defa Harran kent merkezinde ele geçen pişmiş toprak kandiller üzerine tipolojik ve arkeometrik bir çalışma yürütülecek olması birçok yeni araştırmaya temel oluşturacak ve özgün verilere ulaşılmasını sağlayacaktır.

Bölgemizin yer altı zenginliklerinin belirlenmesine yönelik olarak da yerel üretim kandillerin Harran ve çevresindeki olası kil yataklarının varlığının araştırılmasına, tespit edilmesine, keşfedilmesine ve değerlendirilmesine öncülük edecektir. Kandillerin üretim tekniğinin belirlenmesi, tipolojisi, mineral bileşimi, dokusal ve bezeme özelliklerinden yola çıkarak İslami dönemlerde kandillerin tarihsel gelişim süreci, kandil kullanımı ile Harran’ın kandil üretim merkezlerinin tespiti ve bu merkezlerin üretim geleneklerinin açığa çıkmasını sağlayacaktır. Böylelikle Harran’ın sosyo-ekonomik koşulları, kara ticaretindeki bağlantıları, bölgeler arası uzun mesafeli ticari alışveriş ve etkileşimleri ile ticari ürünlerin dağılımına doğrudan kanıtlar sağlanacaktır.

Arş. Gör. Dr. Sevcan Ölçer yürütücülüğündeki projede, Trakya Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nden Prof. Dr. Gülgün Yılmaz, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü’nden Prof. Dr. Ali Akın Akyol, Pamukkale Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Tamer Koralay, Ankara Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Doç. Dr. Eren Şahiner ile üniversitemiz Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Mehmet Önal araştırmacı olarak yer almaktadır.